Usa ka makalingaw nga internasyonal nga faith-based Unitarian Universalist (UU) nga organisasyon ang natukod karong tuiga aron mapugngan ang pagkawala ug pagkagulang sa pagtuo. Ang UUs nawad-an og mga miyembro sa tibuok kalibutan, labi na gyud ang mga batan-on nga gikinahanglan aron mapuno ang ilang simbahan/kongregasyon matag henerasyon. Lahi nga paagi kini kaysa tradisyonal nga Judeo-Kristiyano o Islam nga mga relihiyon nga motuo og usa ra ka Diyos nga naay kapin duha ka bilyon nga mga sumusunod, ang mga sumusunod sa UU sa tibuok kalibutan dili gani makaabot og usa ka milyon. Isip usa ka praktikal nga epekto, samtang ang mga Muslim ug Kristiyano makakita og uban pang mga sumusunod sa ilang trabahoan, eskwelahan, ug komunidad, daghang Unitarian nga batan-on ang wala gyud makasinati niini.
Gidibatehan ang Sinugdanan sa Pagtuo
Ang gigikanan sa UUism daghan kaayong debate. Samtang ang uban nga mga historyador nagtan-aw sa mga ideya sa karaang Griyegong pilosopo o teologo, daghan pud ang naghatag pasidungog sa usa ka doktor nga Espanyol sa ika-16 nga siglo nga si Michael Servetus homan niya gisusi pag-ayo ang Bibliya, nakahimo siya og konklusyon nga ang konsepto sa Trinidad – nga ang Diyos naay tulo ka aspeto: ang Diyos Amahan (ang Dios mismo), ang Diyos Anak (si Jesu-Cristo), ug ang Diyos Espiritu Santo. Gisulat niya kini sa iyang mga libro On the Errors of the Trinity ug Christianismi Restitutio, nga nagdala og dakong kagubot, hinungdan sa iyang pagdakop, pagkakondena isip heretiko, ug kamatayon pinaagi sa pagsunog niya sa usa ka poste sa Geneva niadtong 1553.
Ang mga “Unitarian” nga simbahan natukod sa Transylvania ug Poland sa ulahing bahin sa ika-16 nga siglo. Ang una nga pormal nga doktrina bahin sa relihiyosong kagawasan sa Europa gituohang natukod sa Transylvania kaniadtong 1557 ug 1568 ubos sa “Edict of Torda” sa Cluj (Kolozsvár), Romania, nga naghatag og katungod sa lokal nga komunidad sa gawasnong pagpili sa ilang mga magwawali. Kini gisagop sa mga delegado sa Transylvania ug pipila ka noble nga taga-Hungary sa hangyo sa korte sa monarko pinaagi sa iyang magwawali nga si Ferenc Dávid didto sa Torda, Transylvania.
Sinugdanan sa Unitarianism sa USA
Ang unang nailhan nga pagdawat sa pagtuong Unitarian sa usa ka kongregasyon sa Amerika mao ang sa King’s Chapel sa Boston, Massachusetts, USA niadtong 1759. Sa unang bahin sa 1800s, ang maalamon nga mga wali ug kalihokan ni Joseph Stevens Buckminster, ministro sa Brattle Street Church sa Boston, nakaingon sa dakong pagtubo sa Unitarianism sa rehiyon sa New England sa USA. Wala madugay homan ani, ang Harvard University Divinity School mibalhin gikan sa konserbatibong mga gamot ug misugod sa pagtudlo sa Unitarianism. Si William Ellery Channing nahimong ministro sa Federal Street Church sa Boston niadtong 1803, ug human sa pipila ka tuig, siya nahimong lider sa Unitarian nga kalihokan. Ang American Unitarian Association natukod sa Boston niadtong 1825.
Ang mga modernong Unitarian Universalists nagtan-aw sa ilang kaugalingon nga lahi nga relihiyon, nga adunay kaugalingong mga pagtuo, pero nag-angkon nga kini dili limitado sa usa ra ka credo, pero nagkuha og kaalam gikan sa nagkalainlaing relihiyon ug pilosopiya sama sa humanismo, pantheismo, Kristiyanismo, Hinduismo, Budismo, Taoismo, Hudaismo, Islam, ug espiritwalidad nga nakasentro sa Kalibutan. Ang mga Unitarian Universalists dili kinahanglan nga isalikway ang ilang daang tradisyon sa pagtuo ug mahimong makaila nga Unitarian Universalists samtang nagpadayon nga adunay laing relihiyon.
Pag-ubos sa Gidaghanon sa mga Unitarian Universalist sa USA (ug sa Kalibutan)
Ang pagka-miyembro sa Unitarian Universalist Association, usa ka liberal nga relihiyosong asosasyon sa mga kongregasyon sa Unitarian Universalist, karon naa sa labing ubos nga level. Ang pipila ani masabtan pinaagi sa pagkagamay sa kinatibuk-ang relihiyosong pag-apil sa Estados Unidos. Ang mga ebidensiya sa pagkagamay makita pinaagi sa:
- Tigulang na nga mga kongregasyon nga naglisod sa pagdani sa mga batan-ong hamtong ug mga pamilya nga naay mga anak.
- Pagkagamay sa mga nag-enroll sa relihiyosong edukasyon, usa ka yawe nga agianan para sa mga batan-ong pamilya sa pagtuo.
- Human sa pandemya, mas misamot ang naunang uso, nga naay daghang mga miyembro nga dili na seryoso ang wala na mobalik.
Pag-abot sa UUWYN
Sulod niining nagkagamay nga pagtuo, mitungha ang Unitarian Universalist Worldwide Youth Network (UUWYN) [uuwyn.org], nga nagtan-aw sa mga batan-on, ug nag-angkon nga kini usa ka internasyonal nga komunidad nga naghatag gahum sa mga batan-on aron mahimong mga lider alang sa kalinaw, hustisya sa katilingban, ug serbisyo sa komunidad. Ang ilang website nag-ingon nga ang organisasyon gitukod sa usa ka grupo sa mapinangaon nga mga indibidwal nga nakakita sa panginahanglan sa pag-apil sa mga batan-on sa makahuluganon, maka-usab nga mga kasinatian nga molapas sa mga utlanan ug magtukod og koneksyon sa nagkalainlaing mga kultura. Ang ilang gipahayag nga mga tumong taas kaayo:
“Isip mga Unitarian Universalists, nagtuo kami nga mahimong mas maayo ang kalibutan pinaagi sa pagsinabtanay, gugma, ug kalooy. Ang among tumong mao ang pagdasig ug pagsuporta sa mga batan-on samtang sila nagdiskubre og bag-ong mga panan-aw, motubo isip mga indibidwal, ug motampo sa positibong kausaban sa tibuok kalibutan.”
Klaro nga ila kining nasabtan ug giangkon ang paggamay sa pagtuo:
“Ang UUWYN gisugdan sa usa ka grupo sa mga indibidwal nga naay parehas nga kahangawa – nganong parehas sa daghang faith-based nga organisasyon, among mga numero nagkagamay ug nagtigulang.” Ang ilang gisugyot nga solusyon, sa teoriya, yano ra: ang kaugmaon sa pagtuo nag-agad ”sa pag-apil sa mas batan-ong henerasyon”. Mao kini ang nagdala sa pagkatukod sa UUWYN, usa ka inisyatiba nga giplano aron molapas sa among mga utlanan ug maabot ang mga kabatan-on nga mao ang kaugmaon sa among pagtuo ug sa kalibutan.”
Unsa ang Gi-offer sa UUWYN
Ang UUWYN nagpakita nga naghatag sa mga batan-on ug batan-ong hamtong og daghang kasinatian ug oportunidad sa pagkonektar, apil kini:
- Pag-apil sa Youth Exchange Programs nga nagpalambo sa pagsinabtanay sa kultura ug kalinaw.
- Pag-apil sa mga serbisyo nga proyekto nga adunay klaro nga epekto sa mga komunidad.
- Pagpatukod og kahanas sa pagpangulo pinaagi sa workshops ug mga kasinatian nga naghatag gahum sa kabatan-onan sa pagpangulo uban ang kalooy/pagpakabana ug pagsalig sa kaugalingon.
- Paghimo og internasyonal nga koneksyon nga nagpalig-on sa lain-laing kultura ug gigikanan.
Bisan pa naay daghang mga nagtan-aw ani uban sa dakong pagduhaduha tungod sa nagkagamay nga ihap sa mga sumusunod sa pagtuo. Tungod niini, among gi-kontak si Shahan Islam, ang founder sa UUWYN, nga nagtrabaho usab isip Director of Religious Education sa The Unitarian Society of Hartford (usa ka simbahan), ug gipangutana namo siya og detalye bahin ani.
“Sige, mao gyud ni ang among kusgan nga bahin,” niingon si Islam, “kay sulod na sa kapin 15 ka tuig ako nagdumala og youth exchange program, nga nagkonektar sa kabatan-onan ug mga pamilya sa duha ka bahin sa Atlantiko. Ang matag-usa sa daghang exchange sa niaging mga tuig niresulta og talagsaon kaayo.” Para kanamo, ang “talagsaon” medyo sobra ra tingali nga pulong, pero bisan pa, si Islam nibarog gihapon sa iyang pahayag.
Sa pipila ka online nga komentaryo sa Unitarian, among nabasa nga ang kabatan-onan sa USA (mga estudyante sa high school), kung mag-apil man gani sa mga kalihokan sa Unitarian nga simbahan, mobiya pag-abot nila sa college ug kasagaran dili na mobalik – gawas na lang kon molabay pa ang daghang tuig ug sila makabuo na sa ilang kaugalingong pamilya. Sa dihang gipangutana bahin ani, nidawat si Islam nga tinuod kini nga isyu, pero iyang gipakita ang usa ka solusyon/kalihokan nga nakatabang sa pagsulbad ani nga problema.
Gidala niya ako sa usa ka makalingaw nga video nga nakaplastar sa home page sa UUWYN, diin makita ang Presidente sa German Unitarian Association, si Karsten Urban, nga apil usab sa UUWYN, nga nitindog atubangan sa usa ka building ug nagsulti bahin sa ongoing nga Unitarian Young Adult Conference nga nahitabo sa sulod. Didto, tanan nga Unitarian young adults misalmot sa usa ka UUWYN youth exchange program ug hangtod karon aktibo sila sa Unitarian nga kalihokan – pasabot, wala sila mawala ug nagpabilin silang aktibo hangtod sa pagkahamtong ug pagkahimugso sa ilang mga anak.
Sa dihang among gi-review ang pipila ka mga litrato (ug usa ka music video) sa mga niaging youth exchanges uban niya, duha ang nakakuha sa akong atensyon: (1) halos tanan puti ang mga kabatan-onan gawas kang Islam nga anak nga babaye (nga karon hamtong na) ug usa ka batang babaye nga itom, ug (2) unsaon man nga iyang nabayran ang tanang programa. Sa among katingala, iyang gisulti nga siya/UUWYN gamay kaayo og gasto, kay ang mga pamilya sa kabatan-onan mao ang nagbayad sa plete sa eroplano ug ang mga host families mao ang naghatag sa pagkaon ug pagpuyo (sa ilang panimalay).
”Pero imong giangkon nga tinood nga naay gasto – Ug sakto ka nga ang kadaghanan sa mga batan-ong nakapil sa programa sa niaging mga katuigan gikan sa mga pamilya nga medyo adunahan,” matod pa ni Islam.
“Ug MAO kana (iyang gi-emphasize) ang usa sa ubang hinungdan nganong gitukod nako ang UUWYN: aron hatagan og gahum ang mga kabus nga batan-on pinaagi sa makahuluganon nga pag-apil sa tigum sa Unitarian nga relihiyon ug mga programa sa kabatan-onang pagbinayloay
Sa pagkatinuod lang, dako ang akong kabalaka sa nagkagamay nga presensya sa mga batan-on sa kalihokang Unitarian Universalist – sa Estados Unidos ug sa tibuok kalibutan. Ang tumong sa UUWYN mao ang pagbag-o ug pagbuhi pag-usab sa pagtuo nga dugay nang natukod sa inklusibo, hustisya, ug espiritwal nga pagdiskubre.”
Usa ka Bag-ong Direksyon – PAGHATAG OG TSANSA: Pagtabang sa mga Kabus nga Batan-on
Matod pa ni Islam, ang UUWYN naningkamot sa pagsuporta sa biyahe ug logistics nga gasto aron madala ang mga kabus nga batan-on – nga walay igong pinansyal nga kapasidad – ngadto sa internasyonal nga mga Unitarian conferences ug cross-cultural exchange programs. Giingon niya nga ang prioridad nga mga siyudad mao ang Cluj-Napoca (Romania), Shillong (India), Nairobi (Kenya) ug uban pa. Nakalista usab sa website sa UUWYN ang mga advisory members nga nagasuporta sa mga kabatan-onan sa Africa, Europe, Asia, ug Americas.
Usa sa pinakaplag nga problema mao ang access (kakulang sa kahigayonan). Daghang kabatan-onan ilabi na ang gikan sa mga kabus nga pamilya o layo nga Unitarian komunidad wala pa gyud nakasinati og higayon nga makaapil sa cross-cultural nga faith-based experiences (mga kasinatian sa pagtuo nga naglangkob sa lain-laing kultura). Samtang ang mga batan-on sa mas adunahang lugar usahay makakaapil og rehiyonal nga tigum, ang mga pobre nga mga lugar walay kahigayunan, walay apil dili tungod kay walay interes, kundi tungod sa pinansyal, heograpikal, ug mga babag sa sistema.
Pananglitan, sa Transylvania, Northeast India, ug pipila ka bahin sa Northeast USA, naay madasigon nga mga Unitarian nga komunidad nga puno sa mga batan-on – pero kulang sila og paagi aron makaapil sa internasyonal nga kalihokan. Ang gasto sa biyahe, problema sa visa, kakulian sa pinulongan, ug kakulang sa suporta sa organisasyon kasagaran maoy hinungdan nga kining mga kabatan-unan dili makaapil sa internasyonal nga conference o makapadayag sa global nga plataporma. Ang ilang mga istorya dili madungog. Ang ilang mga ideya wala masusi. Ang ilang pagpangulo dili ma-develop.
Ang UUWYN nia aron sa pag-usab ani! Nanghinaot mi nga magmalampuson sila.